Ünite 1: Güncel Öneri ve Uygulamal

Demir eksikliği (DE) ve demir eksikliği anemisinin (DEA) oluşma riski özellikle yaş 6 aylıkken ve sonrasında yüksektir. Demir beyin gelişimi ve fonksiyonları açısından kritiktir ve demir eksikliği anemisi motor, zihinsel ve sosyal gelişim üzerinde uzun süreli olumsuz etkiler açısından bir riski faktörü oluşturmaktadır (Chantry et al. 2007; Lozoff et al. 2000).

Klinik ortamda bebeklerdeki DE ve DEA'nın kesin kesme noktaları bu global sağlık sorununun büyüklüğünün anlaşılması açısından bir tartışma konusu oluşturmaktadır. ESPGHAN tarafından hazırlanan bir makalede anemi ve düşük serum ferritin için farklı yaşlarda kesme değerleri önerilmiştir (Domellof et al. 2014). Aşağıdaki tabloda DE ve DEA 'nın izlenmesinde kullanılan güncel klinik biyobelirteçler gösterilmektedir. Gelişmekte olan beynin bu süreçte ne zaman yetersiz hale geldiği sorusu güncelliğini korumaktadır.

Tablo 5: DE ve DEA 'nın değerlendirilmesi ve izlenmesinde kullanılan güncel klinik biyobelirteçler

Kaynak: Prof. em. Olle Hernell (izniyle kullanılmıştır)

Zamanında doğan normal kilolu bebeklerde genellikle yaşamlarının ilk 6 ayında sadece anne sütüyle beslenmeyle yeterli demir bulunmasına rağmen, bazı bebek altgrupları 6 aydan önce demir eksikliği riski taşıyabilir (Dewey 2006). 'Sadece anne sütüyle beslenmenin en uygun süresi'yle ilgili bir Cochrane incelemesinde 6 ay süreyle sadece anne sütüyle beslenen bebeklerin 3-4 ay süreyle sadece anne sütüyle beslenenlere göre demir eksikliği riskinin daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır (Kramer & Kakuma 2012). Yang'in 2009 yılında farklı ülkelerde (Gana, Honduras, Meksika ve İsveç) yapılan demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi prevalansını ve tamamen anne sütüyle beslenmiş süt çocuklarında 6 aylıkken demir eksikliği ve demir eksikliği anemisiyle bağlantılı risk faktörlerini araştıran 6 çalışmadan yaptığı bir incelemede 6 aylıkken demir eksikliği anemisi riskinin cinsiyetin erkek olması, doğum kilosunun 2500 - 3000 g arasında olması ve doğumdan 6 aylık olana kadar daha fazla kilo almayla artış gösterdiği sonucuna varılmıştır (Yang et al. 2009). Honduras ve İsveç'te demir takviyesiyle ilgili bir çalışmadan elde edilen kanıtlar yüksek riske sahip bebeklere verilen demir takviyelerinin demir eksikliğini önlemeye yardım edebileceğini göstermiştir (Domellöf et al. 2001).

Avrupalı bebeklerde demir eksikliği anemisinin varlığı yaşları 0-6 aylıkken çok düşüktür, ve demir eksikliği anemisi prevalansı 12 aylık olduklarında %2-3 arasında artış gösterir (Bramhagen & Axelsson 1999; Hay et al. 2004; Thane et al. 2000).

Bunun tersine, gelişmekte olan ülkelerde demir çocuklarda en sık görülen tek besin maddesi eksikliğidir. Birçok ülkede yaşları 6 ile 9 aylık arası çocuklarda anemi prevalansı endişe edilecek derecede yüksektir: Sahara-altı Afrika'da %64-93, Güneydoğu Asya'da %70-85 ve Latin Amerika ve Karayiplerde %59-75 (Chaparro 2008; Lutter 2008).