Ünite 2: Erken Doğan Bebeğin Besin Gereksinimleri

A Vitamini kimyasal olarak retonidler olarak tanımlanan yağda çözünen bileşiklerin bir alt sınıfıdır. Baştan sona birleşik dört izoprenoid biriminden oluşurlar. A Vitamininin iki ana formu vardır:

• ß-karoten ve diğerlerini içeren Provitamin A karotenoidler. Karotenoidler yeşil yapraklı sebzeler, tatlı patates ve havuçta bulunur. ß-karoten memelilerin A vitaminine metabolize ettiği tek karetonoiddir.
  
• Retinol, retinoik asitler ve diğerlerini içeren önceden oluşturulmuş A vitamini.  A vitaminin en aktif formu olan retinol çoğunlukla hayvansal gıdalarda (yumurta sarısı, karaciğer, balık yağları) bulunur.

A Vitamini'nin görme, üreme, iyileşme süreçleri, büyüme, hücre ayrışması ve bağışıklık sisteminde temel bir rolü olduğu saptanmıştır. Fetusta A vitamini akciğer hücre ayrışması ve surfaktan üretimi için gereklidir (Mactier & Weaver 2005). A Vitamini ayrıca fetusun akciğer gelişimi açısından da önemlidir. Surfaktan proteinlerin düzenlenmesinden retinoik asit nükleer reseptörü yoluyla retinoik asit sorumludur. Bu nedenle, erken doğan bebekte A vitamini eksikliği BPD 'ye katkı sağlayarak solunum yolu enfeksiyonları riskini artırabilir (Leaf & Lansdowne 2014).

Erken doğan bebeklerde kordon kanında vaktinde doğan bebeklerden daha düşük A vitamini konsantrasyonu vardır. Ayrıca A vitamini birikiminin çoğu gebeliğin 26. haftasından sonra olduğundan karaciğerde daha düşük A vitamini deposuna sahiptirler. Bundan da önemlisi, plazmada hedef organlara retinol taşımak için gerekli olan retinol bağlayıcı protein (RBP) konsantrasyonları da düşüktür (Şekil 11).

Şekil 11. A vitamini alımı ve metabolizması

CRBP II = Hücresel retinol-bağlayıcı protein tip 2; IV = intravenöz; IM = intramuscular; RBP = retinol-bağlayıcı protein; TTR = transtiretin. 

Kaynak: Leaf & Lansdowne 2014; S. Karger AG, İsviçre'nin izniyle basılmıştır

Erken doğan bebeklerde <200 µg/l (0.70 µmol/l) değerindeki A vitamini plazma konsantrasyonunun eksik olduğu düşünülür ve bu değerler 100 µg/l'nin (0.35 µmol/l) altında olduğunda akciğerde depolama yokluğunda ciddi eksiklik tanısı konur (Greer 2005). A vitamini eksikliği hem insan hem de hayvan modellerinde prematürite kaynaklı kronik akciğer hastalığıyla ilişkilendirilmiştir. En hassas durumdaki erken doğan bebeklerin yaşamlarının ilk haftalarında nispeten yüksek dozda intramüsküler A vitamini uygulanmasının değerlendirildiği yakın tarihli bir Cochrane incelemesinde az da olsa solunum sonucunda anlamlı iyileşme görüldüğü sonucuna varılmıştır (Darlow & Graham 2011). Aynı incelemede ayrıca anlamlı olmasa da, prematüre retinopatisinde azalma görülmüştür. Bu çalışmada ayrıca intravasküler hemoraj insidansında anlamlı olmayan bir farklılık, patent duktus arteriozusun kapanmasında etki olmaması ve kültür-pozitif nozokomiyal sepsiste anlamlı olmayan azalma olduğu açıklanmıştır (Darlow & Graham 2011).