Ders 2: Tamamlayıcı Besinlerle İlgili Güncel Öneriler
2.4 Beslenme Eksiklikleri
Bu kritik dönemdeki kötü beslenme ve yetersiz beslenme uygulamaları besin yetersizlikleri ve büyümenin engellenmesi (zayıflık - wasting ve bodurluk - stunting) riskini artırarak sağlık ve nöro-gelişim üzerinde uzun süreli olumsuz etkilere yol açabilir. Kötü beslenme insidansı bu kritik dönemde birçok ülkede 6 aydan başlayarak önemli ölçüde artış gösterir (Senarath et al. 2012). Aşağıda yer alan Şekil 2 doğum sonrası yeni doğanlardaki (28-364 gün yaşında) ölümlerin yaklaşık %7'sinin beslenme yetersizliğinden kaynaklandığını göstermektedir (Lozano et al. 2012).
Şekil 2: 2010 yılında yenidoğan dönemi sonrası (28-364 gün) bebeklerde her iki cinsin başlıca ölüm nedenleri
Kaynak: Lozano et al. 2012, Elsevier'in izniyle Lancet'den alınmıştır.
Fetusun büyümesinin sınırlanması (annenin yetersiz beslenmesi nedeniyle), zayıflık (wasting), bodurluk (stunting) ve beslenme eksikliklerinin toplamının her yıl 3.1 milyon çocuğun ölümüne neden olduğu tahmin edilmektedir, bu rakam 2011 yılındaki tüm çocuk ölümlerinin %45'ine karşı gelmektedir (Black et al. 2013). Aşağıdaki şemada beş yaşın altındaki çocuklarda küresel zayıflık prevalansı ana hatlarıyla verilmektedir.
Şekil 3: Beş yaşın altındaki çocuklarda zayıflıkla ilgili en son ülke prevalansı tahminleri
Kaynak: UNICEF et al. 2012; UNICEF ve WHO 'nun izniyle basılmıştır.
Bu "kritik dönemdeki” kötü beslenmenin hemen veya uzun vadeli sonuçları olabilir. Hemen oluşan olumsuzluklar arasında morbidite ve mortalite riski ve zihinsel ve motor gelişmede gecikme sayılabilir. Uzun vadede, yaşamın ilk yıllarında kötü beslenme, ergenlik ve erişkinlikte entelektüel performansta, çalışma kapasitesinde, üreme sonuçlarında ve genel sağlıkta bozukluklara neden olur. Dünya Sağlık Örgütü bu "kritik dönem” sonrasında bu ilk yıllarda oluşan bodurluğun tersine çevrilmesinin güç olduğunu bildirmektedir (WHO 2003).
Bu yüzden, bebekler ve küçük çocukların sağlıklarının, beslenme durumunun ve gelişiminin iyi olmasını sağlamak için ebeveyn ve bakıcılara sağlık uzmanları tarafından tamamlayıcı beslenme uygulamalarıyla ilgili gerekli bilgi ve önerileri verildiğinden emin olunması şarttır (WHO 2003).
Tamamlayıcı beslenmenin sağlığa etkileriyle ilgili daha ayrıntılı bilgi için Ünite 2 ve tamamlayıcı besinlerin bileşimi ve hazırlanmasıyla ilgili pratik öneriler için Ünite 3 'e bakınız.