Ders 3: Mikro Besinlerle İlgili Öneriler
3.3 Mikro Besin Tedariği - Demir
Uzman Görüşü: Prof. em. Olle Hernell, Klinik Bilimler Bölümü, Umeå Üniversitesi, İsveç
Sağlıklı, zamanında doğan, normal ağırlıklı bir bebek yaşamının ilk altı ayındaki demir gereksinimini karşılayacak bir demir deposuyla doğar (Chaparro 2008). Altı aydan sonra demir "kritik bir besin maddesi” durumuna gelir (Domellöf 2011). Yaşı altı aylık olduktan sonra diyetindeki demir gereksinimleri endojen demir depolarının tükenmesi, hızlı büyüme, merkez sinir sisteminin gelişimi, kan hacminin genişlemesi ve doku ve depolanan demirdeki artış nedeniyle dramatik bir biçimde artar, ve bunların tümü için demirin varlığı kritiktir. Bu yüzden bebek bu demir gereksinimlerini karşılamak için tamamen tamamlayıcı gıdalarda bulunan besinsel kaynaklardan faydalanmak zorundadır (Domellöf 2011; Hermoso et al. 2010). Aşağıdaki Şekil 6'ya bakınız.
Şekil 6: Gereksinim duyulan emilmiş demir (üst çizgi) ve anne sütündeki ve doğumda vücut depolarındaki miktar.
Kaynak: WHO 2000; WHO'nun izniyle basılmıştır
Demirin farklı kaynakları bulunmaktadır ve biyoyararlanımı yiyeceklerdeki diğer bileşenlerden büyük oranda etkilenmektedir.
- Hem demiri: Hayvansal gıdalarda bulunan hemoglobin ve miyoglobin (kırmızı et, karaciğer ve sakatat)
- Hem-olmayan demir: Bakliyat, kabuklu yemişler, kurutulmuş meyve, bebek formulaları, ekmek, bisküvi ve kahvaltı gevrekleri gibi demirle takviye edilmiş gıdalar
- Diğer birkaç besinsel bileşen + demirin durumundan etkilenen daha değişken emilim
- Emilimi kolaylaştırıcılar insan sütü, et proteinleri, askorbik ve sitrik asit ve fermente sebze ürünlerinden oluşur
- İnhibitörler ise polifenoller, fitatlar, kalsiyum ve inek sütünden oluşur