Ünite 2: Tamamlayıcı Beslenmenin Sağlık Üzerine Etkileri

Bazı gıdaların diğerlerine göre daha alerjen olduğuna dair güçlü kanıtlar vardır. Bunlar yumurta, balık, kabuklu yemişler ve deniz ürünleridir (Agostoni et al. 2008). Tamamlayıcı gıdalara başlarda diyet kısıtlamaları getirilen ABD, BK ve Avustralya gibi ülkelerde gıda alerjisi oranlarında artış olmuştur (Prescott et al. 2008).

BUĞDAY: Buğdaya 6 aylıkken başlanan bir çalışmada çocuklarda 5 yaşına geldiklerinde buğdaya 6 aylık olmadan önce başlayan çocuklara göre buğday alerjisi riskinde bir artış olduğu görülmüştür (Nwaru et al. 2010). Buna ek olarak, daha önceki bir çalışmada ailesinde alerji öyküsü bulunmayan ancak tahıl tanelerine 6 aylıktan sonra başlanan bebeklerde alerji riskinde artış görülmüştür (Poole et al. 2006).

YUMURTA: Yakın tarihli çalışmalar yumurtaya erken yaşta küçük miktarlarda, unlu mamuller içinde veya pişmiş yumurta (yani tavada, rafadan, kızartılmış veya cılbır) şeklinde başlamanın faydalı olabileceğini öne sürmektedir. Bir çalışmada yumurta 10.5 aylık olduktan sonra başlatıldığında 5 yaşına gelindiğinde yumurtaya karşı hassasiyet oluştuğu bildirilmiştir (Nwaru et al. 2010). Buna ek olarak, yumurta alerjisiyle ilgili bir başka çalışmada 4-6 aylıkken yumurtaya başlayan süt çocuklarında daha geç bir dönemde yumurtaya başlayan çocuklara göre yumurta alerjisi riskinde anlamlı ölçüde azalma görülmüştür. Pişmiş yumurta formuna ilk kez 4-6 aylıkken maruz kalan bebeklerde yumurtaya ilk kez unlu gıdalar yoluyla maruz kalan bebeklere göre çok daha düşük bir yumurta alerjisi riski oluştuğu görülmüştür (Koplin et al. 2010).

İNEK SÜTÜ: Tamamlayıcı gıdalara unlu gıdalar ve peynir ve yoğurt gibi diğer süt ürünlerinin içine küçük miktarlarda eklenen inek sütünün bebeklere 1 yaşından önce verilmeye başlanması güvenlidir ( American Academy of Pediatrics 2004; Fleischer et al. 2013). İnek sütü bazlı formulaların ve peynir ve yoğurt gibi diğer inek sütü bazlı ürünlerin (1 yaşından önce güvenli olan) tersine, alerjik hastalıkla ilgili olmayan nedenlerden ötürü 1 yaşına kadar tam yağlı süt tüketiminden kaçınılmalıdır. Bebeklikte tam yağlı inek sütünün tüketilmemesinin kanıtı ağırlıklı olarak renal solüt yükteki artış, demir yetmezliği riski ve yüksek miktarda inek sütü alan bebeklerdeki sonuçlarıyla ilgilidir (Thorsdottir & Thorisdottir 2011; Fleischer et al. 2013). Daha ayrıntılı bilgi için Ünite 3' ü inceleyin.

Ayrıca, bir çalışmada anne sütüyle beslenmeye ek olarak bebeklikte formula yoluyla inek sütü proteinine erken maruz kalmanın (yaş≤ 14 gün) IgE-aracılı inek sütü alerjisine karşı koruma sağlayacağı sonucuna varılmıştır. Ancak çalışmada inek sütü alerjisinin önlenmesi için gerekli olan inek sütü proteini miktarı saptanmamıştır (Katz et al. 2010).

KABUKLU YEMİŞLER: Son çalışmalarda bebeklikte erken tamamlayıcı beslenme ve yerfıstığı tüketimine erken başlamanın yerfıstığı alerjisini önlemede faydalı olabileceği gösterilmiştir (Fleischer et al. 2013). Yerfıstığı alerjisi kılavuzların bebeklikte yerfıstığı tüketiminden kesinlikle kaçınılmasını  önerdiği İngiltere, Avustralya ve Kuzey Amerika gibi ülkelerde artış göstermeye devam etmektedir. Ancak İsrail'deki çocuklarda yerfıstığına karşı hassasiyet azalmaktadır. İsrail'de yaşları 8-14 ay olan çocuklarda medyan fıstık ürünleri tüketimi 7.1g/aydır, buna karşılık bu tüketim İngiltere'de 0g/ay'dır. Du Toit 2008 yılında bebeklikte yerfıstığına erken başlamanın kesinlikle tüketmemenin aksine yerfıstığı alerjisini önleyeceği savında bulunmuştur (Du Toit et al. 2008). Daha yakın tarihli bir çalışmada yüksek riskli bir popülasyonda yerfıstığı vermeye 4-11 aylıkken başlamanın 5 yaşındaki yerfıstığı alerjisi insidansını daha geç başlanmasına kıyasla yedi kat daha fazla azalttığı gösterilmiştir (Du Toit et al. 2015).

BALIK:  2006'da Kull bir yaşından önce düzenli balık tüketiminin yaşamın ilk 4 yılında alerjik hastalık riskinde azalmayla ilişkili olduğunun görüldüğünü belirtmiştir (Kull et al. 2006). Yapılan birtakım çalışmalar bu bulguyu destekleyerek balık tüketimine erken başlanmasının egzema, alerjik rinit ve astım gibi atopik hastalık riskini azalttığını ortaya koymuştur (Alm et al. 2009; Koletzko et al. 2014; Muche-Borowski et al. 2010).

Şu anda alerjik hastalıkların oluşumunda potansiyel olarak alerjik olan yiyeceklere erken başlanmasının rolü konusunda devam etmekte olan iki çalışma bulunmaktadır.

Bugüne kadar soya veya kabuklu deniz ürünlerineerken başlamanın ve bunların alerji üzerindeki etkileri araştırılmamıştır. Ancak 2013 yılında Fleischer'in yaptığı bir incelemede diyet içerisinde soya ve kabuklu deniz ürünlerine başlanmasının geciktirilmesinin gerekmediği önerilmektedir (Fleischer et al. 2013).