Ünite 3: Bileşim ve Hazırlama

2011 yılında Allen tarafından yayınlanan bir makaleye göre hayvan-kaynaklı gıdalar temin etmek tamamlayıcı beslenme dönemindeki bebeklerin besin gereksinimlerinin birçoğunu giderir çünkü sadece sebzeye dayalı diyetler fitat ve lif açısından zengin, enerji yoğunluğu açısından fakirdir, daha kötü protein niteliğine sahiptirler ve bazı mikro besinleri içermezler  (Allen & Dror 2011).

Dünya Sağlık Örgütü "et, kümes hayvanları, balık veya yumurtanın her gün ya da mümkün olabildiğince sık yenmesi” önerisinde bulunmaktadır (WHO 2005; WHO 2003). Hayvansal ürünler zengin protein ve kolaylıkla emilebilen hem demiri kaynağıdır. En iyi çinko kaynağı et ve balık iken, süt ürünleri de kalsiyum açısından zengindir (Michaelsen et al. 2003).

Et ve süt çocuklarda önemli B12 vitamini kaynaklarıdır, ancak bu yiyeceklere erişimleri olmadığından dünyanın dört bir yanında gelişmekte olan ülkelerdeki çocuklar Sahara Altı Afrika'da hayvan kaynaklı besinlerden alınan toplam enerjinin %5'ten azını, diğer Afrika ülkelerinde %5-10'unu, güneydoğu Asya'da %5-10'unu, doğu ve kuzey Asya'da ise %10-15'ini alırlar (Allen & Dror 2011). Ne yazık ki çocukların hayvan kaynaklı gıda alımını artırmanın etkinliğiyle ilgili çok az sayıda iyi tasarlanmış çalışma bulunmaktadır ve sadece birkaç tanesi takviye yapılmamış inek sütünün kontrolle karşılaştırmalı olarak faydalarını değerlendirmiştir, bunların hepsinde bodurluk görülen çocuklarda kilo ve boyda kazanımlar olduğu ortaya konmuştur (Allen & Dror 2011). Kenya'da yapılan ve çocuklara et verilen iki çalışmada et kilo almayı artırmış, ancak bilişsel fonksiyonu sütten daha fazla artırmamıştır.

Hayvan/kuş/balık eti

Yağsız et biyolojik değeri yüksek önemli miktarda protein içerir ve önemli bir demir ve çinko kaynağıdır. Balık da temel amino asitler yönünden zengin bir kaynaktır (WHO 2000). Bazı etler pahalı olabilse de, ciğer nispeten ucuz, mükemmel bir protein kaynağı olduğundan ve birçok temel mikro besini içerdiğinden özellikle iyi bir tamamlayıcı gıdadır. Küçük çocuklar lifli dokusu nedeniyle eti yemede güçlük çekebilir, bu nedenle bebeklere verilen etler kıyma, doğranmış veya püre halinde verilmelidir (Michaelsen et al. 2003).

Örnekler: sığır, kuzu, keçi, domuz, karaciğer/böbrek/diğer sakatat, tavşan, av hayvanları, sinekler, tavuk, ördek/diğer kuşlar, taze balık, bütün olarak yenen kurutulmuş balık, konserve balık, kabuklu deniz ürünleri

Yumurta

Yumurta mükemmel bir hayvan proteini kaynağıdır ve bebeklerin büyümesi ve gelişiminde temel olan amino asitleri içerir (Michaelsen et al. 2003). Örnek: tavuk, ördek ve kaz yumurtası.

Hayvansal yağlar

Yağlar (tereyağ, etten elde edilen yağlar, safyağ) konsantre enerji kaynaklarıdır. Yemeğe bir çay kaşığı yağ eklemek küçük hacimde ekstra enerji sağlar (WHO 2000).

Demir emilimi

Besinin demir içermesi yeterli değildir, demirin aynı zamanda çocuğun emebileceği bir formda olması gerekir.

Tablo 9: Demir Emilimi

Kaynak: WHO 2006; 'nun izniyle basılmıştır