Ünite 2: Erken Doğan Bebeğin Besin Gereksinimleri

E vitamini benzer özellikler ve biyolojik faaliyetlere sahip doğal olarak oluşan sekiz bileşiğin kurduğu bir gruba verilen bir addır. Alfa-tokoferol en sık bulunan ve ayrıca en aktif olan izomerdir (Greer 2005). Bir antioksidan etkisi gösteren E vitamini hücre membranlarını oksidatif stresten korur (plazma ve membran lipopriteinlerinde serbest radikal yayılımını önler (Traber & Stevens 2011). Gelişmekte olan fetusta E vitamini retina, sinirsel gelişim ve iskelet kasları açısından kritik önem taşır (Leaf & Lansdowne 2014).

Fetusun E vitamini içeriği ağırlıklı olarak gebeliğin üçüncü trimestresindeki yağ birikimine orantısal olarak artar. Ayrıca E vitamini sınırlı bir plasental transfer oranına sahiptir. Bu nedenle, erken doğan bebekler genellikle E vitamini eksikliğiyle doğar (Leaf & Lansdowne 2014).

Erken doğan bebekte serum seviyeleri normalde doku konsantrasyonuna uymadığından E vitaminin ölçülmesi güç olabilir. Plazma transportundaki lipoproteinler tokoferol ve dokulara dağılımı lipid ve lipo-protein metabolizmasına bağlıdır (Traber & Stevens 2011). Bu nedenle, serum tokoferol/total lipid oranı 0.8 mg/g'nin altında olduğunda E vitamini eksikliği olduğu düşünülür (Leaf & Lansdowne 2014).

Erken doğan bebeklerde klinik E vitamini eksikliği, ödem, trombositoz ve hemolitik anemi ile kendini gösterir. Semptomların ortaya çıkması bebek 6-8 haftalıkken gerçekleşir (Brion et al. 2003). Toksisite nadir görülen bir durumdur; ancak, 35 mg/l'nin üzerindeki konsantrasyonlar nekrotizan enterokolit ve sepsisle ilişkilendirilmiştir (Brion et al. 2003). 2003 yılında yayınlanan bir Cochrane incelemesinde (Brion et al. 2003) erken doğan bebeklerde E vitamini takviyesinin etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Her ne kadar E vitamini takviyesi ÇDDK bebeklerde ciddi retinopati ve körlük riskini ve normal kilolu erken doğan bebeklerde intrakranyal hemoraj riskini azaltsa da, her iki grupta da sepsis riskini artırmıştır. Bu nedenle, tokoferol seviyelerinin 3.5 mg/dl üzerine çıkmasına neden olan yüksek dozda intravenöz E vitamini takviyesinden kaçınılması gerektiği önerilmiştir.

ADDK bebeklerle yapılan yeni bir RKÇ tek bir oral E vitamin dozunun (50 IU/kg) etkilerini değerlendirmiştir. Bu tek doz bebeklerin hepsinde olmasa da, bir çoğunda tokoferol seviyelerini 24 saat içinde kritik konsantrasyon olan 0.5 mg/dl'nin üzerine çıkarmıştır. Bebeklerin hepsinde zararlı kolateral etkilere neden olmadan yetersizlikten kaçınılmasını sağlayacak bir dozajı bulmak için ek çalışmalara gerek duyulmaktadır (Bell et al. 2013).